دکتر جاسبی
۱۳۹۸ اردیبهشت ۱۴

دانشنامه حافظ

دانشنامه‌ها / دایره‌المعارف‌ها جزو آثار مرجع اند. مانند فرهنگ‌ها و کتاب‌شناسی‌ها. ویژگی اصلی این آثار در این است که برای مراجعه موردی تدوین شده است، نه برای مطالعه سراسری. اگرچه مطالعه پیوسته آنها همانند شعرها و کتاب‌های عادی هم ممکن و مفید است.

      دانشنامه حافظ و حافظ‌پژوهی در چهار جلد، مشتمل بر بیش از ۱۸۰۰ مقاله در ۲۶۴۸ صفحه دو ستونی با حروف نسبتاً ریز تدوین شده است. در یک تقسیم‌بندی بزرگ، حاوی دو گونه مقاله است:

۱. مربوط به درونسوی شعر و شخصیت حافظ مانند عشق، ایمان، شک، عرفان، رندی، نظربازی، مدح‌گرایی، مدح‌گریزی و دهها نظیر آنها … یعنی حافظ‌شناسانه است.

۲. مربوط به برونسوی ذهن و زبان و ضمیر و زندگی هنری و حتی روزمره حافظ است یعنی حافظ‌پژوهانه. مانند مقاله‌های اخلاق، باده‌ستایی / خمریه‌سرایی یا معضوق سه وجه انسانی، عرفانی و در نهایت ادبی (‌نمادی‌) یا همچنین می / باده / شراب با سه وجه انگوری / عرفانی / ادبی. یا شرح عبارات و ابیات دشوار مانند: «‌ماجرا کم کن و بازآ‌»، «‌پیر ما گفت‌»، «‌کشتی شکستگانیم / نشستگانیم‌» و نزدیک به پنجاه مورد دیگر.

      چهارده نفر از اعضای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بیش از شصت نفر از استادان دانشگاه‌های ایران و اکثر حافظ‌پژوهان معاصر و نیز جمعی از ادب‌پژوهان برجسته امروز در این طرح همکاری دارند. همچنین بیش از هفتصد اثر حافظ‌پژوهانه نیز «‌به لفظ اندک و معنی بسیار‌» معرفی شده‌اند.

      این اثر را انتشارات نُخستان پارسی تحت سرپرستی عبدالله جاسبی و با سرویراستاری بهاءالدین خُرمشاهی در طول سه سال و نیم تهیه و منتشر نموده است.

دانشنامه حافظ